چکيده
امروزه، زنجيره تامين با استفاده از تکنولوژيهای جديد توانسته يک زنجيره همکاری در بين شرکتهای مختلف عضو خود و در يک محيط جهانی ايجاد نمايد. برترين و مهمترين اين تکنولوژيها
RFID يا همان سيستمهای شناسايی از طريق امواج راديويی می باشد. از طرفی با استفاده از سه مفهوم زنجيره تامين و سيستمهای شناسايی از طريق امواج راديويی و همچنين خدمات درمانی می توانيم به مفهومی جديد و حرکتی نوين در ارائه يکپارچه خدمات درمانی برسيم و آن را زنجيره ارزش مراقبت های بهداشتی بناميم. و حتی از آنهم فراتر رفته و در سطحی بالاتر و دریک هماهنگی و همکاری جهانی به یک سيستم همکاريهای درمانی(Collaborative medical Services ) دست يابيم. و در نتيجه آن کليه خدمات پزشکی و درمانی را در سطح جهانی يکپارچه نماييم. در اين راستا جمع آوری اطلاعات بهداشتی، درمانی و پزشکی (پرونده بهداشتی پزشکی بیمار) کاری بس پيچيده و پر هزينه خواهد بود وبا اين وجود، در صورت موفق شدن و جمع آوری اين اطلاعات در بانکهای اطلاعاتی امکان تبادل اين اطلاعات بين بيماران و پزشکان در سطح جهانی با توجه به قوانين مختلف حاکم بر سيستمهای بهداشتی و درمانی بسيار سخت و حتی به نظر غير ممکن می رسد. استفاده از سيستمها و تکنولوژيهای جديد از جمله RFID و تگهای مخصوص تهيه شده در اين زمينه می تواند اين رويای بنظر دست نيافتنی را واقعيت بخشيده و حتی يک سيستم همکاری و هماهنگی بهداشتی در سطح جهان ايجاد نمايد. دراين مقاله ابتدا به معرفی سيستم RFID و تگهای آن می پردازيم و سپس به استفاده اين تکنولوژی در خدمات درمانی و دارويی خواهيم پرداخت.


1- مقدمه
يكي از جديد ترين و پر كاربردترين تكنولوژيهاي جديد Auto ID ويا فناوريهاي شناسايي خودكار است.
در حقيقت تمامي شيوه هاي جمع آوري داده ها و ورود آنها به رايانه ها بدون دخالت انسان را ميتوان در ذيل عنوان " شناسايي خودكار" جاي داد .
شناسايي خود كار خود به بخشهاي مختلفي تقسيم مي شود، ازجمله فناوري بار كد (Bar Code) بيومتريكس (Bio Metrics) يا فناوري مورد استفاده در شناسايي با استفاده از علائم و مشخصات جسمي مانند عدسيه چشم واثر انگشت و...
RFID ، يا فناوري شناسايي از طريق امواج راديويي يكي از قديمي ترين و پركاربرد ترين این تکنولوژیها بوده وبا استفاده از پيشرفت هاي نوين ايجاد شده خود را تبديل به سيستمي بي رقيب نموده است.
RFID : داده ها را توسط ابزارهاي ويژه خود، بصورت خود كار استخراج و با استفاده از ابزار مناسب انتقال داده ، درزمان و مكان مورد انتظار در اختيار ما قرار مي*د هد.

2- تاريخچه
پيشينه RFID به نيمه دوم دهه 1340 ميلادي و ارتش آلمان بر مي*گردد. ارتش آلمان در شناسايي هواپيما هاي خودي از هواپيما هاي غير خودي مخصوصا در شب که ديد چشمی نيز محدود است، از اين فناوری استفاده می کرد. هواپيماهای خودی امواجی برای مرکز شناسايی ارسال می کردند که اين اطمينان را به مرکز می داد که هواپيمای دشمن نيستند و به همين دليل پدافند هوايی در مورد آنها متوقف می شد. شايد بتوان گفت اين فناوری از اولين کاربردهای امواج راديويی بوده است.
در سال 1946، León Theremin يک وسيله جاسوسی برای شوروی سابق برای مخابره صوتی اختراع کرد. اين وسيله امکان مخابره بين دو وسيله راديويی توسط امواج راديويی را بر قرار می ساخت. فرستنده ای، خبری را مخابره می کرد و امواج دریافت شده ، گيرنده ای را که دارای صفحه ديافراگمی بود به لرزه در می آورد. اين فناوری را به عنوان پدر فناوری RFID می دانند.
نقطه عطف در تاريخچه فناوری RFID مقاله ای با نام Communication by Means ofReflected Power بود که Harry Stockman آن را در اکتبر 1948 منتشر نمود و در آن پيشگويی کرد که: «قبل از حل هر مشکلی در عرصه علم، بايد تحقيقات و توسعه علمی در زمينه ارتباطات توسط نيروهای انعکاسی متمرکز شود و قبل از هر چيز زمينه های مفيد کاربرد آن مورد کاوش قرار گيرد.» اين مقاله اهميت کاربرد امواج راديويی را بيشتر از پيش روشن ساخت و پيشرفت در آينده را منوط به استفاده از اين فناوری ها دانست.
در سال 1973، تعداد 3,713,148 مجوز کالا صادر شد که از فناوری RFID استفاده می کردند و جد RFID مدرن لقب گرفتند که دارای حافظه 16 بيتی بودند. اين مجوزها برای گمرک نيويورک صادر شده بودند. اين مجوزها تاييديه ای از طرف گمرک برای کالا بشمار می آمدند.
نخستين تگهای RFID از نوع پسيو در اکتبر همان سال در کتابخانهLos AlamosScientific با حافظه 12 بيتی و با فرکانس MHz 915 برای سامانه امانت کتاب بکار رفت.
نصب اين فناوری بر روی موجودات زنده برای اولين بار بصورت آزمايشی در حيوانات به کار رفت. سپس در سال 1998 يک پروفسور بريتانيايی آنرا بر روی انسان آزمايش کرد که موفقيت آميز بود.
برروی مشتريان VIP ،در کلوپهای شبانه بارسلونا و روتردام ، تگهای RFID نصب شد تا افراد خاصی که دارای اين تگ ها هستند فقط اجازه ورود به آن را داشته باشند و بتوانند سفارش نوشيدنی بدهند. در سال 2004، Mexican Attorney General's officeبر روی 18 نفر از اعضای خود برای کنترل دسترسی به اتاق اطلاعات محرمانه تگهای RFID نصب کرد. روی اين 18 نفر تگ هايی نصب شد که به آنها اجازه می داد تا وارد اتاق محرمانه شده و از اطلاعات آن استفاده کنند.
در جولای سال 2004 ، استفاده از سيستم RFID به منظور شناسايی بيماران در بيمارستان و يا دسترسی بعضی از کارکنان، به پرونده بيماران مورد بررسی قرار گرفت. از آن پس بعضی بيمارستان های آمريکا شروع به کاشت سيستم های RFID در بيماران به منظور مديريت بهتر کردند. همچنين برای جلوگيری از جابه جا شدن لوله های آزمايش در کلينيک ها از سيستم های RFID استفاده شد. در اکتبر سال 2004 اولين تراشه RFIDکه برای کاشت تهيه شده بود توسط سازمان غذا و دارو ی امريکا تاييد شد. سازمان نظارت بر مواد غذايي و دارويي آمريكا تاكنون فقط برچسب*هاي "غيرفعال" را براي كاشتن در بدن انسان تاييد كرده است. اين برچسب*ها پس از قرار دادن در بدن قابل تغيير نيست و محدوده انتقال و ظرفيت محدودي دارد. اين دستگاهها فقط مي*تواند يك رمز شناسايي منحصر بفرد داشته باشد تا از حريم خصوصي افراد محافظت كند.

2- روش كار
روش كار به اين شكل است كه فناوري RFID با شناسايي از طريق امواج راديويي ، داده را با استفاده از ابزار مناسب انتقال داده وبه وسيله ابزارهاي خودكار يا Reader ها ، اطلاعات كالاها را از يك فاصله معيني استخراج كرده و آن را در زمان و مكان مورد نظر در اختيار ما قرار مي دهد.
تصوير زير نحوه عملکرد يک سيستم RFID را نمايش می دهد.

[IMG]file:///D:/Documents%20and%20Settings/Babak/My%20Documents/My%20Pictures/RFID1.jpg[/IMG]
بصورت خلاصه و كلي براي اجراي يك سيستم RFID به بخشهاي زير نياز مي باشد:
* Reader ها از طريق امواج بر اساسtag ها و يا علامتي كه روي كالا چسبانده و يا متصل شده آنها را رديابي مي نمايد. اين برچسبها و tag ها به كالا الصاق مي شود و از يك IC يا چيپ همراه با يك آنتن تشكيل شده است كه اطلاعات مربوط به EPC (Electronic Product Code)بر روی آنها ذخيره شده است. اين تگها سايزهاي متفاوتي دارند و بسيار ريز حتی در حدود يک ميليمتر مي باشند.
* تگها از نظر جنس نيز متعدد هستند، رايج ترين آنها تگ كاغذي است كه بصورت پرينت تهيه شده و بر روي بسته بندي ها چسبانده مي شوند.
همچنين تگها به سه نوع : Passive ، Semi passive ، Active موجود مي باشند ولی عمدتا بصورت دو نوع Passive(غيرفعال) و Active (فعال) خوانده مي شوند.
Passive ها عكس العملي كار ميكنند . به علت عدم وجود مواد مولد انرژي ( مانند باتري) خود شان امواج و اطلاعات را ارسال نمي كنند و تنها درهنگام دريافت امواج از Reader ها فعال مي شوند و داده ها را ارسال مي كنند. نوع ديگر(Active) داراي باتري است وبصورت اتومات، داده هارا در محيط اطراف و تا يك شعاع معين ، پيوسته منتشر مي كنند. فاصله قابل خواندن آنها از 7-8 متر تا حدود 250 متر می باشد و البته همچنان نيز در حال توسعه هستند .
تفاوت تگهاي Passive و Active عمدتا در رابطه با اطلاعات ذخيره شده در آنهاست. در تگهاي Passive يكبار داده ها به شكل EPC شارژ ميشود و بعد از آن فقط قابل خواندن هستند. ولي Active ها وSemi Active ها مثل CD هايي هستند كه هم مي شود روي آنها نوشت و هم خواند. طول عمر آنها 5 تا 10 سال است كه البته باتريها قابل جايگزين و يا حتي در بعضي مدلها قابل شارژ كردن مي باشند .
قيمت آنها از حدود 5 سنت تا 10 دلار و بالاتراست ولي پيش بيني مي*شود كه در آينده قيمت آنها تا 2 سنت كاهش پيدا كند.
* EPC : شماره شناسايي منحصربفردي است كه به واسطه آن مي*توان اطلاعات منحصر به فرد هر قلم كالا را بدست آورد . اين كد قابل انطباق با ساير سيستمهاي شماره گذاري از جمله باركد است .
اين سيستم حجم عظيمي دارد بطوريكه برآورد مي*شود اگر بخواهند روي تك تك دانه هاي برنج محصول كل دنيا برچسب RFID بچسبانند سريالهاي EPCگنجايش يك چنين ظرفيتي را َدارد و هيچ دوگانه برنجي را نمي توان با سريال مشابه پيدا كرد.
* Savant : نرم افزار واسطه ساوانت وظيفه مديريت رويدادهاي ادراك شده توسط Reader را از طريق كدهاي الكترونيكي يا EPC و از طريق سيستم پردازش داده و پالايش و فيلترينگ و خلاصه نويسي از رويداد ها انجام مي دهد. این کار توسط شبكه به جهت جلوگيري از ايجاد ترافيك صورت می پذيرد .
* ONS Server : (Object Name Server) اين سرور، EPC دريافت شده را با استخراج Manager EPCکهاولين بخش كدينگ با سريال EPC است ، URL مربوط به شركتهاي صاحب كالا بر روي اينترنت تشخيص و اطلاعات خوانده شده را به آن منتقل مي كند.
چنين تكنولوژی اطلاعات ديگر محدوديت محيطي ندارد و گردش اطلاعات به صورت اتوماتيك در اختيار تمام ذي نفعان در تمام جهان قرار مي*گيرد.
PML : نوعي زبان برنامه نويسي توسعه يافته XML است كه تبادل اطلاعات ميان استفاده كنندگان را در يك شبكه امكان پذير مي كند.

4- کاربرد RFID در پزشکی
هرچند که توضيحات ارائه شده در بالا مربوط به سرويسهای مختلف تجارت الکترونيکی و بخصوص فعاليتهای زنجيره تامين کالا و خدمات تجاری می باشد اما اخيرا بحث ورود كاربرد RFID در بخشهای مختلف پزشكي ، بهداشتي و درماني بسيار فراگير و رو به گسترش است.
RFID به يکی کردن مردم با ابزارهای هوشمندی مانند کامپيوتر در زنجيره ارزش مراقبت های بهداشتی کمک می کند. ( 2 ) قدرت RFID در اين است که به ما عملکردهای خودکار بيشتری داده و فعاليتهای مختلف تجاری در استراتژيهای پشتيبانی را بهبود می بخشد.
پيگيری از انبار داروها تا دست بيماران توسط RFID يک پتانسيل شگرف و عجيب را برای پيشرفت سرمايه بصری ارائه می دهد و ايمنی ، امنيت و بازده عملياتی بيشتری را برای سازمانها و نهادهای مراقبت های بهداشتی ميسر می سازد.
توان نجات بخشيدن با کيفيت بالا و با هزينه کمتر، مادامی که اين امکانات در رقابت اقتصادی جهان همراه باشد می تواند معني داشته باشد :
آنچه که در بحث استفاده از RFID بيش از هر قسمت ديگر در بخش بهداشتی مورد نظر است تگهای مرتبط با پزشکی است. ساير موارد مطرح شده در بخش روش کار (ذکر شده در بالا) در کاربردهای بهداشتی ، درمانی و دارويی همچنان مورد نياز بوده و می بايستی جهت خواندن و آماده سازی و ارسال تگهای مخصوص بکار گرفته شده در درمان مورد استفاده قرار گيرد.
برای بسياری از افراد کاشت چيپ شناسايی با فرکانس راديويی ( RFID ) به نظر يک داستان علمی تخيلی است، اما در واقعيت اين کار انجام می شود و اثر آن همانند نيش يک پشه است.
جوزف کرال يکی از مديران Flanders- در روز 10 ژانويه با کمک يک دکتر، چيپی را زير پوست خود کاشته است. تنها اثر باقيمانده از آن يک نقطه کوچک قرمز رنگ است. وی طی يک سخنرانی در کنفرانس امنيتی RSA در اين باره چنين می گويد:“ حس کردم يک زنبور مرا نيش زده است. آنها از يک سرنگ و بی حس کننده موضعی استفاده کردند.“
کرال به عنوان يک بيمار اين چيپ را دريافت کرده است. وی به دو دارو حساسيت دارد و به خاطر تصادف حين اسکی، يک صفحه کوچک فلزی زير چشم چپ وی نصب شده است. زمانی که چيپ توسط يک reader خواند ه شود، يک دکتر در بخش اورژانس می تواند به يک کلمه عبور 16 رقمی دست يابد که به وی اجازه خواهد داد با دسترسی به يک سايت، نام و مشخصات کرال، دکترش و ... را بيابد. آگاهی دکترها از وجود صفحه فلزی مذکور ضروری است. چشم چپ وی برای هميشه بزرگ شده است و بدون اين اطلاعات ممکن است دکتر اشتباها جمجمه وی را سوراخ کند.
کرال نيز ابتدا با مسائل پشت پرده اين چيپها مشکل داشته اما وی ريسکهای امنيتی اين کار را قابل کنترل می داند. در حال حاضر چيپ تنها دارای يک عدد 16 رقمی است که کلمه عبور سايت است. در آن سايت نيز تنها اطلاعاتی قرار می گيرد که کاربر با آنها موافقت کرده باشد. وی همچنين اشاره می کند:“ برای خواندن اطلاعات چيپ توسط RFIDبايد فاصله اين دو حداکثر حدود 8 سانتيمتر باشد، لذا سرقت اطلاعات از چيپ نيز به سادگی ميسر نيست.) 7 (

5- ايرادات و مشکلات سيستم
موضوع چيپهای شناسايی زير پوستی چند سالی است که موضوع مباحثات مختلف است. مدافعان حريم خصوصی تاکيد دارند که ممکن است سارقان هويت، اطلاعات خصوصی فرد را از اين شناسه های راديويی به سرقت ببرند. ترس از اين موضوع که دولتها از اين چيپها بهره برداری کنند تا موقعيت فرد را شناسايی کنند، طرفداران آزادی را نيز به عکس العمل واداشته است. البته به نظر می رسد بعضی از اين نگرانی ها بی مورد است اما به هر حال اعتراضات ادامه دارد.
بعضی فعالان ضد RFID نامه ای هشدار دهنده از طرف وزارت غذا و دارو يافتند که خطرات اين تراشه را نوشته بود.طبق اين نامه بعضی خطرات اين تراشه ها عبارت بودند از : عکس العمل بدن، ناسازگاری با بافت، مهاجرت تراشه از محل کاشت،خرابی تراشه،خطرات برقی و عدم سازگازی با MRI .با اين حال نگراني اصلي، حفظ حريم خصوصي اطلاعات ذخيره شده در اين دستگاهها است.

6- داروهای تقلبی معضل بزرگ
يکی از بزرگترين معضلات در بخش مراقبت های بهداشتی و درمان بيماری ها ، وجود داروهای تقلبی در بازار فروش داروهاست . مصرف داروهای تقلبی پيامدهای زيادی را در برخواهد داشت که ايجاد اثرات نامطلوب و عدم درمان ، ايجاد عوارض مختلف و حتی در نهايت مرگ را برای بيماران دارند.
براي مثال در سال 1995، 200 نفر در کشور نيجريه در اثر دريافت واکسن مننژيت تقلبی فوت نمودند. ويا مصرف شربت استامينوفن که در داخل آن دی اتيل گليکول بکار رفته بود باعث مرگ بيش از 500 بيمار که اکثر آنها کودک بودند در چند کشور از جمله هند ، بنگلادش ، هایتی، نيجريه و آرژانتين شده است.
علاوه بر تبعات سنگين مصرف داروهای تقلبی برای بيماران ، تبعات اجتماعی توزيع و عرضه اين فرآورده ها در جامعه نيز بسيار مهم و قابل توجه است ، از آن جمله می توان به بی اعتمادی کادر درمان نسبت به سلامت وکارايی داروهای موجود در بازار دارويی و کاهش اعتماد عمومی نسبت به اثر بخشی و سلامت داروها ودر نتيجه اثرات زيانبار اقتصادی اين موضوع بر توليد کنندگان قانونی دارو، اشاره نمود. ( 8 )

7- برای شناسايی داروهای تقلبی چه بايد کرد
مسئله دارو های تقلبی و توزيع آنها پديده ای جهان شمول وهمه گير است پس عزمی جهانی برای مبارزه با آن ضروری می نمايد.
سازمان بهداشت جهانی به تمامی کشورهای دنيا توصيه می کند اقدام به تنظيم قوانين مناسب و اجرای دقيق آن نمايند تا حتی المقدور راه برای سو استفاده افراد سودجو از خلا قانونی و نظارت دستگاههای اجرايی وجود نداشته باشد.
به علاوه هريک از کشورهای درگير با اين معضل نيز شروع به تلاش برای کاهش عرضه داروهای تقلبی نموده اند. به عنوان مثال کشور نيجريه واردات دارو از 30 کشور دنيا را ممنوع کرده است و يا در پرو وزارت بهداشت فعاليت اطلاع رسانی را به منظور آگاه سازی مردم از خريد دارو از داروخانه های مجاز آغاز نموده است.
کشورهای صنعتی دنيا نيز راهکارهای گوناگونی را برای جلوگيری از ورود يا عرضه فرآورده های تقلبی تجربه نموده اند . بعضی از فناوريهای مورد استفاده ، ساده و قابل پياده سازی در تمام کشورهای دنيا هستند از جمله روش ارزيابی رنگ سنجی که برای تشخيص نمونه اصل داروهای ضد مالاريا با موفقيت همراه بود و يا استفاده از هولوگرام و بارکد از ديگر راهکارهای مورد استفاده است.
سازمان غذا و داروی آمريکا نيز به کارخانه های دارو سازی توصيه می کند تا از فناوری RFID استفاده نمايند. ( 8 )
از اين روش می توان در زنجيره تامين دارو به صورت گسترده استفاده کرده و علاوه بر استفاده از اين روش در زنجيره تامين دارو و استفاده از مزايای آن در شرکتهای وابسته می توان مسير حرکت داروها را ثبت کرد و بدين شکل از اصل بودن و يا تقلبی بودن داروها آگاه شد.

8- آخرين تحولات
واما آخرين پيشرفت در اين زمينه را انجمن پزشكي آمريكا اعلام كرد که اخيرا ابزارهايي تهيه و عرضه شده است که در ابعاد يك دانه برنج كه با يك سوزن زير پوست كاشته مي*شود و امكان دسترسي سريع پزشكان اورژانس را به پرونده پزشكي بيماران بسيار بد حال فراهم مي*كند.
اين ابزارها مي*تواند با كمك به شناسايي بيماران و امكان دسترسي امن به اطلاعات باليني "ايمني و اثربخشي مراقبتهاي بيماران" را بهبود بخشد.
اين انجمن نسبت به پيامدهاي بالقوه اجتماعي نظير استفاده از اين دستگاهها براي نظارت بر افراد كه مي*تواند تجاوز به آزادي*هاي فردي باشد، هشدار داده است. البته اين انجمن توصيه كرده است اين دستگاهها بدون رضايت آگاهانه بيماران در بدن آن*ها كاشته نشود و پزشكان بر آنها نظارت داشته باشند.


9- نتيجه گيری
با پيشرفت علم و دانش بشر و گسترش علوم و تکنولوژی ، روابط انسانی نيز دچار پيچيدگيهای خاص خود شده است . اينترنت يکی از عوامل مهم در ايجاد پيچيدگی روابط بين انسانهاست . هرچند دهکده جهانی با استفاده از اينترنت و شبکه جهانی وب معنی می يابد ولی واقعيت آن است که عملا روابط بين انسانها همان روابط ساده و صميمی وپاک يک روستا نخواهد بود . ميلياردها نفر دراين دهکده زندگی می کنند که هر کدام دارای خصايص و اخلاق مختلفی می باشند. نحوه رفتار و خصوصيات ساکنان دهکده جديد و نيز احتياجات مختلف آنها روابطی جديد را می طلبد و نيازمند قوانين جديد و مورد پذيرش تمامی کشورهای اعضا اين دهکده است.
دريک چنين دهکده جهانی است که امکان تعريف واژگانی جديد همچون زنچيره توزيع ، همکاری های بين شرکتی ( B2B Collaboration ) معنی پيدا می کنند .
مسائل درمانی و دارويی نيز علاوه بر اينکه از اين قاعده مستثنی نيستند. بلکه از آن جهت که با سلامت و زندگی ساکنين دهکده در ارتباط هستند بسيار مهم می باشند.
توانايی ذخيره سازی اطلاعات پزشکی افراد در زير پوستشان و استفاده از آخرين تکنولوژيهای طراحی شده برای اطمينان از داروهای مورد مصرف بيماران علاوه بر اينکه باعث تحقق بيشتر درمانهای بيماريها و درکل ارائه خدمات بهتر (مثلا دسترسی به پرونده بيمار بدون واسطه و در کمترين زمان ممکن در هنگام نيازهای اورژانس ) می شود ، باعث پيچيدگی روابط مابين انسانها در زمينه های حقوقی و قضايی نيز می گردد. به همان نسبت که ارتباطات ما بين افراد گسترده می شود به همان نسبت نيز امکان تخلفات نيزبيشتر از پيش شده است . برای اجرای تکنولوژيهای جديد بايد اين مسائل را نيز مورد توجه قرار داده و بررسی کرد. همانطور که در متن نيز اشاره شد بشر نيازمند استفاده از تکنولوژيهای جديد بوده و بايد کم کم خود را برای رهايی از چالشهای بوجود آمده به علت استفاده از تکنولوژيهای نوين آماده نمايد.
بشر راه بقا و زندگی خود را خواهد يافت همانطور که تاکنون به آن دسترسی يا فته است. زنجيره ارزش مراقبت های بهداشتی يکی از اين دستاوردهاست و راهی به سوی آينده مشخص تر و برتر مي باشد. در نهايت بايد بزودی خود را آماده پذيرش سيستم همکاريهای درمانی بين زنجيره های ارزش مراقبت های بهداشتی نما ييم

موضوعات مشابه: