در دنياي امروز بيماري*هاي قلبي ـ عروقي از مهم*ترين بيماري*هايي است كه به عنوان بزرگ*ترين قاتل انسان*ها در كشورهاي در حال توسعه شناخته شده*اند.



اگرچه در بسياري از موارد بيماري*هاي قلبي منشأ ژنتيكي دارند، اما عوامل ديگري نظير تغذيه، كاهش تحرك و فعاليت*هاي جسماني، استعمال دخانيات، استرس و فشارهاي رواني و همچنين عوامل محيطي نيز از جمله ديگر عوامل مهمي هستند كه مي*توانند نقش بسيار مهمي در ايجاد زمينه*اي مناسب براي ابتلا به بيماري*هاي قلبي ـ عروقي داشته باشند. در كشور ما نيز 33 تا 38 درصد از افراد به علت بيماري*هاي قلبي ـ عروقي جان خود را از دست مي*دهند.

رئيس كنگره انجمن قلب ـ عروق ايران در نشست خبري هفدهمين كنگره انجمن قلب ـ عروق ايران كه در بيمارستان قلب شهيد رجايي برگزار شد با بيان اين كه خوشبختانه در 2 تا 3 دهه گذشته شاهد پيشرفت*هاي قابل توجهي در زمينه تشخيص و درمان بيماري*هاي قلب ـ عروق در سطح كشور بوده*ايم،* افزود در حال حاضر بيش از 99 درصد درمان*هاي رايج در سطح دنيا در زمينه بيماري*هاي قلب ـ عروق در داخل كشور انجام مي*شود و تنها درمان تعداد محدودي از افراد مستلزم اعزام اين بيماران به مراكز درماني خارج از كشور است.

اگر چه در زمينه شيوع بيماري*هاي عروق كرونر آمار دقيقي در سطح كشور اعلام نشده است،* اما شواهد موجود حاكي است كه اين گروه از بيماري*ها در سطح كشور در حال گسترش است و شيوع اين بيماري در سنين پايين*تر در سطح اجتماع در حال افزايش است.

به گفته دكتر فريدون نوحي، از آنجا كه كشور ما در بين كشورهاي منطقه در زمينه تشخيص و درمان بيماري*هاي قلبي رتبه نخست را از آن خود كرده است و از اين نظر با كشورهاي پيشرفته دنيا فاصله چنداني ندارد،* مي*توان اميدوار بود كه تنها با راهكارهاي ساده*اي مانند كنترل عوامل خطر، تغيير شيوه زندگي، انجام فعاليت*هاي فيزيكي و ورزش، عدم استعمال دخانيات و كنترل چربي، ديابت و فشارخون بتوان آمار مبتلايان به بيماري*هاي قلب ـ عروق و مرگ و مير ناشي از اين بيماري در سطح كشور را به ميزان قابل توجهي كاهش داد.

روند ابتلاي ايرانيان به بيماري*هاي عروق كرونر از بسياري جهات شبيه به روند ابتلا به اين بيماري*ها در كشورهاي پيشرفته است. در سال*هاي اخير عوامل تغذيه*اي و عوامل محيطي موجب شده است شاهد كاهش سن ابتلا به بيماري*هاي عروق كرونر در كشور باشيم به گونه*اي كه اين بيماري*ها زودتر از سن معمول يعني در مردها بالاي 45 سال و در زنان بالاي 50 سال اتفاق مي*افتد.

نوحي خاطرنشان كرد كه كاهش سن ابتلا به بيماري*هاي عروق كرونر در ميان همه گروه*ها عموميت ندارد و افرادي كه داراي سابقه خانوادگي و زمينه*هاي ژنتيك هستند يا با مشكل چربي خون مواجه*اند، بيشتر مستعد ابتلا به اين بيماري*ها هستند. رئيس انجمن قلب ـ عروق با اشاره به تدوين سند چشم*انداز بيماري*هاي قلب ـ عروق در كشور خاطرنشان ساخت كه در سند چشم*انداز راهكارهايي در نظر گرفته شده است تا متوسط عمر افراد از نظر كمي و كيفي به ميزان قابل توجهي افزايش يابد.

روغن زيتون، سالم*ترين روغن مصرفي

همان*طور كه گفته شد شيوه زندگي و نوع تغذيه افراد ازجمله عوامل بسيار مهمي است كه مي**تواند نقش بسيار مهمي در ابتلا به بيماري*هاي قلبي ـ عروقي در سنين جواني داشته باشد. غذاهاي آماده و روغن*هايي كه در تهيه غذاها از آنها استفاده مي*شود نقش مهمي در گسترش بيماري*هاي قلب ـ عروق دارند و علي*رغم اين كه 3 عامل نمك زياد، روغن فراوان و شيريني زياد نقش مهمي در بهبود طعم و مزه غذا دارند همين 3 عامل از عوامل مضر براي سلامت قلب ما انسان*ها هستند. البته علاوه بر اين عواملي مانند آلودگي هوا نيز مي*تواند در ابتلا به اين بيماري*ها نقش داشته باشد.

عوامل عصبي و فشارهاي روحي و رواني در شرايطي كه فرد را به طور مداوم در معرض مواجه شدن با استرس قرار دهند موجب افزايش احتمال ابتلا به بيماري*هاي قلبي خواهند شد و در غير اين صورت عوامل عصبي تنها در افرادي با سابقه خانوادگي، زمينه*اي يا ژنتيكي موجب گسترش بيماري*هاي عروق كرونر خواهند شد.

به گفته رئيس انجمن قلب ـ عروق ايران، روغن زيتون از سالم*ترين روغن*هاي مصرفي است و اگرچه مصرف روغن مايع، سالم*تر از روغن جامد است، اما هر روغن مايعي نمي*تواند سالم باشد. براي مثال روغن پالم يا همان روغن خرما براي سلامت قلب خطرناك است و در كشورهاي ديگر تنها در زمينه*هاي صنعتي مورد استفاده قرار مي*گيرد.

بر اين اساس لازم است مسوولان نظارتي در ارزيابي روغن*هاي مصرفي دقت بيشتري داشته باشند و روغن*ها را به گونه*اي مورد ارزيابي قرار دهند كه برچسب روي بسته*بندي روغن*ها با محتويات آنها مطابقت داشته باشد. به اين ترتيب مي*توان گفت به طور كلي روغن زيتون بهترين روغن است، البته به شرطي كه محتويات آن با برچسبي كه روي بسته*بندي نوشته شده است مطابقت داشته باشد.

اكوكارديوگرافي جنيني روشي جديد در تشخيص بيماري*هاي مادرزادي

تصويربرداري قلب ازجمله روش*هاي تشخيصي بيماري*هاي قلبي ـ عروقي است كه در سطح دنيا با پيشرفت چشمگير و قابل توجهي مواجه بوده و در نتيجه در سال*هاي اخير نقش بسيار مهمي را در تشخيص بيماري*هاي قلبي ـ عروقي ايفا كرده است. از اين رو در اين كنگره كـه از 20 تا 23 ارديبهشت در محل دائمي نمايشگاه*هاي بين*المللي برگزار مي*شود تصويربرداري قلب، جراحي قلب و همچنين قلب كودكان از مهم*ترين موضوعاتي هستند كه مورد بررسي قرار خواهند گرفت. به گفته دكتر مهدي پيغمبري، دبير علمي هفدهمين كنگره قلب ايران در چند دهه گذشته، كشور ما در زمينه تشخيص و درمان بيماري*هاي قلبي ـ عروقي با پيشرفت*هاي چشمگير و قابل*توجهي مواجه بوده است و در حال حاضر امكان انجام بسياري از اقدامات درماني و تشخيص مشابه آنچه در كشورهاي پيشرفته انجام مي*شود، وجود دارد.

نكته: در 2 تا 3 دهه گذشته شاهد پيشرفت*هاي قابل توجهي در زمينه تشخيص و درمان بيماري*هاي قلب ـ عروق در سطح كشور بوده*ايم * به طوري كه در حال حاضر بيش از 99 درصد درمان*هاي رايج در سطح دنيا در زمينه بيماري*هاي قلب ـ عروق در داخل كشور انجام مي*شود

تعويض دريچه آئورت بدون انجام عمل جراحي، سي*پي*آنژيوگرافي و همچنين اكــو كارديـــوگرافي از قلب جنين از محورهاي اصلي مورد بحث در اين كنگره هستند. تعويض دريچه *آئورت بدون انجام عمل جراحي در كشور ما از يك سال پيش آغاز شده و تا يك ماه گذشته حدود 11 عمل جراحي به اين روش انجام شده است.

اين روش براي بيماران مبتلا به تنگي شديد آئورت و همچنين بيماران قلبي كه بيماران به اصطلاح با ريسك بالا محسوب مي*شوند، مورد استفاده قرار مي*گيرد. تصويربرداري قلبي به كمك mri از ديگر دستاوردهاي نوين در حوزه بيماري*هاي قلبي ـ عروقي است كه قرار است در اين كنگره مورد بررسي قرار گيرد.

اكوكارديوگرافي جنين موضوع جديدي است و با استفاده از آن بسياري از ناهنجاري*هاي قلبي در كودكان پيش از تولد قابل تشخيص و پيشگيري خواهد بود. به اين ترتيب اگر در سنين پايين جنيني ناهنجاري* جدي وجود داشته باشد، به گونه*اي كه پس از تولد، كودك را با مشكلات جدي مواجه سازد، در فاصله بين 12 تا 16 هفتگي سن جنيني اجازه سقط*جنين داده خواهد شد.

پيغمبري در ادامه خاطرنشان ساخت تنها يك درصد از بيماري*هاي قلبي مادرزادي است كه 90 درصد آنها قابل درمان و كمتر از 10 درصد قابل درمان و بهبود نخواهند بود.

نواقص دريچه*اي قلبي ازجمله بيماري*هاي شايع مادرزادي قلبي هستند كه خوشبختانه اكوكارديوگرافي جنيني، تشخيص زودهنگام مادرزادي قلبي در جنين مادران باردار را امكان*پذير مي*سازد و به اين ترتيب ديگر مادران باردار نبايد دچار نگراني*هاي بي*مورد درخصوص سلامت جنين خود باشند.

با اجراي طرح غربالگري مادر و جنين توسط متخصصان راديولوژي و زنان، در صورت وجود هرگونه ترديد نسبت به بيماري*هاي قلبي مادرزادي در جنين اين موارد به پزشك متخصص قلب كودكان ارجاع داده خواهد شد.

در صورتي كه تشخيص داده شود جنين مبتلا به بيماري قلبي است در دوران بارداري چندين بار تحت نظر قرار مي*گيرد تا پس از تولد در شرايط مناسب درمان شود. اگرچه ابتلا به بيماري*هاي قلبي ـ عروقي از مهم*ترين علت مرگ و ناتواني افراد است، اما بررسي*هاي انجام شده نشان داده است كه رشد ابتلا به بيماري*هاي عروق كرونر در برخي از كشورهاي توسعه يافته در سطح دنيا متوقف شده يا رو به كاهش بوده كه به نظر مي*رسد انجام اقدامات پيشگيرانه در اين رابطه نقش بسيار موثري داشته است.

دستگاه*هايي براي كمك به قلب بيماران

استفاده از دستگاه*هاي كمك قلبي به عنوان يك راهكار درماني موثر در بهبود بيماران ازجمله روش*هاي نوين در درمان بيماري*هاي قلبي است كه هزينه بسيار زياد اين دستگاه*ها، استفاده از اين روش در درمان بيماران مبتلا به بيماري*هاي قلبي ـ عروقي را با مشكلات بسيار زيادي مواجه ساخته است.

متاسفانه به دليل گرانقيمت بودن، در حال حاضر از اين دستگاه*ها در درمان بيماري*هاي قلبي استفاده نمي*شود و اين در حالي است كه با استفاده از اين دستگاه*ها حتي در افرادي كه پيوند قلب انجام نداده*اند شانس زنده ماندن بيماران 50 تا 60 درصد افزايش خواهد يافت، اما در افرادي كه تحت عمل پيوند قلب قرار گرفته**اند نيز در صورت موفقيت فرآيند درمان در مدت زمان 5 سال، شانس زنده ماندن بيماران تا 80 درصد افزايش خواهد يافت.

افراد نيازمند به پيوند قلب نيز با كمك اين دستگاه*ها تا زمان انجام پيوند، در وضعيت بهتري به زندگي خود ادامه خواهند داد.

به گفته حسيني در دنياي امروز استفاده از فناوري*هاي نوين بسياري از موانع موجود در زمينه درمان بيماري*هاي قلبي ـ عروقي را از ميان برداشته است و اگر امكان استفاده از اين فناوري*ها در داخل كشور وجود داشته باشد مي*توانيم اميدوار باشيم كه در آينده*اي نه*چندان دور بتوانيم امكان زنده ماندن افراد مبتلا به اين گروه از بيماري*ها را بيش از پيش افزايش دهيم.