از چشم مصنوعی چه می*دانید؟
در اطراف ما آدم*هایی هستند که به دلیلی (از یک تصادف ساده گرفته تا اصابت ترکش یک خمپاره) چشمان*شان را از دست داده*اند. شاید چند سال پیش، این افراد ناچار بودند که با این نازیبایی در چهره*شان کنار بیایند؛ ولی دنیای پزشکی امروز می*تواند این زیبایی از دست رفته را به چشم*ها بازگرداند. چشم مصنوعی، پدیده*ای است که با پیشرفت*هایی که در چشم*پزشکی صورت گرفته، می*تواند زیبایی را به چهره*ها بازگرداند.

دکتر ابوالفضل رحیمی، متخصص چشم و فوق*تخصص جراحی پلاستیک پلک، درباره چشم مصنوعی و اصول نگهداری آن توضیح می دهند:

آقای دکتر! شایع*ترین عللی که به از دست رفتن چشم می*انجامد، چیست؟
دلایل مختلفی وجود دارد که باعث می*شود افراد، چشمان خود را از دست بدهند. گاهی چشم آن*قدر آسیب می*بیند که جراح مجبور می*شود آن را تخلیه کند؛ مثلا چشم ممکن در اثر تومور و انواع سرطان*ها، تصادفات و جنگ تخلیه *شود. گاهی در اثر تصادفات و ضایعات، فقط بینایی چشم از دست می*رود که قبلا توصیه می*شد به دلیل حفاظت از آسیب چشم مقابل که سالم است، ظرف 10 روز چشم نابینا تخلیه شود چون سیستم ایمنی بدن ممکن بود چشم* دیگر را هم به سمت نابینایی پیش ببرد. ولی تحقیقات جدید نشان می*دهد که می*توان به چشم*ها فرصت داد و در صورت صلاحدید و بررسی بینایی چشم*ها، می*توان اقدام به این جراحی کرد.

برای زیبایی بیشتر چه*طور؟ آیا می*توان در مورد برخی بیماران برای داشتن صورت زیباتر از چشم مصنوعی استفاده کرد؟
بله، چشم*های نابینایی که نور را تشخیص نمی*دهند و دردناک هم شده*اند، گاهی لازم است تخلیه شوند. چشم نابینایی که زشت شده (مثلا سفید شده) و زیبایی فرد را تهدید می*کند، می*تواند تخلیه شده و با چشم مصنوعی جایگزین شود. در مواردی هم کودک بدون چشم به دنیا می*آید و نقص تکاملی دارد که با چشم مصنوعی جایگزین می*شود تا زیبایی را به وی برگردانیم. کودکی که استخوان و بافت*های اطراف چشمش تشکیل نشده و یا تحلیل رفته، چهره*ای نه چندان زیبا خواهد داشت و با جراحی چشم و استفاده از چشم مصنوعی می*توان زیبایی را به او بازگرداند.

گذاشتن چشم مصنوعی نیاز به جراحی هم دارد؟
بله، چشم مصنوعی دو بخش اصلی دارد. یکی ایمپلنت و یکی پروتز. بخش ایمپلنت در واقع بخشی است که در بافت*های اطراف کره چشم کار گذاشته می*شود تا بخش رویی چشم مصنوعی روی آن کار گذاشته شود. گذاشتن ایمپلنت چشم مصنوعی نیاز به جراحی در اتاق عمل دارد. این ایمپلنت زیرساخت چشم مصنوعی است که سخت*ترین مرحله کار گذاشتن چشم مصنوعی همین مرحله است. وقتی این مرحله انجام شد و دوره بهبود به پایان رسید، موقع گذاشتن لایه رویی است که با قالب*گیری ساخته شده و رنگ*آمیزی می*شود که مشابه چشم مقابل است.

برای اینکه ظاهر چشم مصنوعی زیباتر شود، چه نکاتی باید رعایت شود؟
هرچه لایه زیرین بهتر و دقیق*تر گذاشته شود، می*توان لایه رویی را بهتر و طبیعی*تر شکل داد و هر چه این لایه بهتر شکل داده شود، پلک*های فرد حالت طبیعی*تر و زیباتری خواهد داشت.

جنس این چشم*های مصنوعی از چیست؟
زیرساخت چشم مصنوعی را به دو دسته کلی تقسیم می*کنیم. بخش غیر یکپارچه بخشی است که اتصالات عضلانی ندارد و ثابت است و بخش یکپارچه که به عضلات متصل می*شوند و متحرک*اند و ما دوست داریم زیرساخت*ها از این نوع یکپارچه باشند. در گذشته از چربی ،استخوان،طلا، تیتانیوم و عاج استفاده می*شد. در 20 سال گذشته از مرجان*های دریایی استفاده می*شد که متخلل* بودند و عروق در آن رشد می* کردند. بعد از آن از مواد مصنوعی با تطابق بافتی زیاد استفاده شد. بعد از آن موادی به بازار آمد که در طی 4 روز تا 40 روز رشد کرده و فضا را پر می*کنند.

لایه رویی چه*طور؟
لایه رویی آکریلی است و پس از قالب*گیری و رنگ*آمیزی در محل گذاشته می*شود بنابراین ساختن بخش بیرونی چشم مصنوعی که شما در صورت فرد مشاهده می*کنید، یک بخش کارگاهی است که زیر نظر پزشک متخصص چشم انجام می**شود.

و درباره نگهداری* چشم مصنوعی باید به چه نکاتی توجه کرد؟
چشم مصنوعی نباید در مدت طولانی بدون مراقبت باقی بماند. اگر چشم مصنوعی* ترشحات کمی دارد، بین چند روز تا یک هفته آن را در بیاورند و با آب و صابون مایع با ملایمت بشویند اما اگر ترشحاتش زیاد است، لازم است هر شب این کار انجام شود. در مورد اخیر شاید چشم مصنوعی نیاز به یک سایش در کارگاه و یا تعویض داشته باشد و در این موارد که چشم مصنوعی باید تعویض شود فقط همان لایه سطحی قالب*گیری می*شود و نیاز به جراحی ندارد. در عین حال کسانی که چشم مصنوعی دارند باید در فواصل زمانی معین به پزشک متخصص چشم مراجعه کنند که سلامت بافت*های اطراف چشم مصنوعی کنترل شود.

موضوعات مشابه: