سایوز در زبان روسی به معنای «اتحاد» است.
فضاپیمای سایوز (به روسي: союз) پرکارترین، پراستفاده*ترین و پرعمرترین فضاپیمای سرنشین*دار جهان است.
این فضاپیما در اوایل دهه 60 میلادی زیر نظرسرگئی کارالیوف ابتدا به منظور سفر انسان به ماه طراحی شد. پس از پایان مسابقه فضایی برای رسیدن به ماه، سایوز برای حمل فضانوردان شوروی سابق و سایر کشورها به ایستگاه*های فضایی سالیوت و آلماز مورد استفاده قرارگرفت.
فضاپیمای سایوز در سال ۱۹۷۵ میلادی در طی پروژه آزمایشی آپولو - سایوز نقش مهمی بازی کرد و پس از آن وسیله اصلی برای رفت و آمد به ایستگاه فضایی میر بود.
امروزه، گونه*های جدید فضاپیمای سایوز برای فرستادن فضانوردان به مدار زمین و ایستگاه فضایی بین*المللی بکار می*روند. در آینده از سایوز برای سفر به ماه استفاده خواهد شد.

نخستین پرواز آزمایشی و بدون سرنشین سایوز در تاریخ 7 آذر سال 1345 (28 نوامبر 1966) و نخستین پرواز سرنشین*دار آن در تاریخ 3 ارديبهشت 1346 (23 آوريل 1967) انجام شد.


برای پرتاب سایوز به مدار زمین، از پرتابه*ای موشکی به همین نام یعنی پرتابه سایوز استفاده می*شود.

در تاريخ 27 شهريور سال 1385 (18 سپتامبر 2006) انوشه انصاري توسط فضاپيماي سايوز تي*ام*اي-9 به ايستگاه فضايي بين*المللي پرواز كرد.
برنامه شوروی برای سفر به ماه ابتدا بر این اساس بود که سه بخش فضاپیمای ماه*نورد بطور جداگانه به فضا پرتاب شوند، در مدار زمین به هم متصل شده و فضاپیمای بزرگتری تشکیل دهند.
به علت پیچیدگی عملیاتی، این طرح به دو پرتاب جداگانه تغییر پیدا کرد و در نهایت تبدیل به پرتاب کل فضاپیما در یک نوبت شد.
فضاپیمای سایوز برای اجرای طرح سوم طراحی و ساخته شد، و نخستین فضاپیمایی بود که می*توانست در فضا مستقل عمل کند، هدایت شود و به فضاپیماهای دیگر متصل گردد.
سایوز ماه*نورد، زوند نام داشت و با کُد l1 شناخته می*شد. همزمان با سایوز ماه*نورد، گونه*ای دیگر از سایوز نیز در اواسط دهه ۶۰ میلادی مختص عملیات در مدار زمین طراحی شده بود که با کد 7k-ok شناخته می*شد. قرار بر این بود که از این گونه در مدار زمین برای تمرین عملیات سفر به ماه استفاده شود.
پروژه آزمایشی آپولو - سایوز

پروژه آزمایشی آپولو - سایوز نخستین ماموریت فضایی مشترک بین آمریکا و شوروی و نخستین همکاری فضایی بین*المللی بود.

این ماموریت در ۱۵ ژوئیه سال ۱۹۷۵ آغاز شد و در طی آن، فضاپیمای آمریکایی آپولو و فضاپیمای روسی سایوز در مدار زمین به هم متصل شدند و فضانوردان آنها باهم عملیات مشترکی به انجام رساندند.
پروژه آپولو - سایوز چه به لحاظ فنی و چه از نظر سیاسی عملیات مهمی محسوب می*شود.
این پروژه در اصل برنامه*ای نمادین و سیاسی در دوره*ای از تنشزدایی بین روابط ابرقدرت*های شرق و غرب بود. با این حال، فضانوردان در طی آن آزمایش*های علمی و فنی مهمی را به انجام رساندند.
از جمله آزمایشات علمی می*توان به ایجاد خورشیدگرفتگی مصنوعی توسط آپولو اشاره کرد، تا فضانوردان روسی در سایوز بتوانند از این فرصت استفاده کرده، برای نخستین*بار از فضا از تاج خورشید عکسبرداری کنند.
همچنین پروژه آپولو- سایوز برای مهندسان آمریکایی و روسی این امکان را فراهم کرد که کارکرد سیستم*های فضایی* متفاوتشان را با هم هماهنگ کنند.
نتایج این هماهنگی بعدها برای اتصال فضاپیمای شاتل آمریکا به ایستگاه فضایی میر و نیز ساخت ایستگاه فضایی بین*المللی بکار رفت.

در اوایل دهه ۱۹۷۰ میلادی، در دوره*ای موسوم به تنشزدایی برای مدتی یخ*های سیاسی بین دو قطب غرب و شرق یعنی آمریکا و شوروی ذوب شد.

ریچارد نیکسون نخستین رئیس جمهور ایالات متحده بود که به مسکو سفر کرد. برژنف و نیکسون مذاکراتی را جهت کاهش خصومت و رقابت نظامی بین دو کشور و افزایش همکاری دوجانبه آغاز کردند.
نقطه عطف این همکاری*های دوجانبه، همکاری در عرصه فضایی بود و منجر به امضای موافقتنامه «پروژه آزمایشی آپولو - سایوز» در ۲۴ مه ۱۹۷۲ بین ریچارد نیکسون و الکسی کاسیگین در مسکو شد.
طی این موافقتنامه، قرار بر این شد که فضاپیماهای سایوز و آپولو در مدار زمین با هم ملاقات کرده و متصل شوند و فضانوردان روسی و آمریکایی در مدار زمین میهمان هم باشند.
در سال ۱۹۷۷ ، نیکلای استپانوویچ چرنیخ ستاره*شناس روس موفق به کشف سیارکی شد که آن را «سیارک ۲۲۲۸ سایوز - آپولو» نامید.


موضوعات مشابه: