صداقت: نحوه نشستن صحیح چگونه است و استاندارد مناسب برای یک میز و صندلی باید به چه صورتی باشد؟

سوال: نحوه نشستن صحیح چگونه است و استاندارد مناسب برای یک میز و صندلی باید به چه صورتی باشد؟

پاسخ مشاور:

نشستن بر روی صندلی:

به طور كلی صندلی*ها به انواع صندلی*های رسمی (اداری) و تشریفاتی (استراحتی) تقسیم می*شوند. مهم آن است كه هدف از نشستن نوع نشستگاه را تعیین می*كند. هر چند علی رغم آن كه طی 20 تا 30 سال اخیر، متوسط قد بچه*های مدراس 4 تا 5 سانتی*متر افزاش یافته، متأسفانه صندلی*ها و میزها تغییرات متناسبی نیافته*اند.

به طور كلی هدف از نشستن، ذخیره انرژی و كاستن از فشارهایی است كه در حالت ایستاده بدن تحمل می*كند. نشستن صحیح باعث كاهش تنفس شكمی و فشار وارده بر احشاء شكمی و تناسب جریان خون پاها می*شود.

با وجود آن كه با كاهش ارتفاع و پایین آمدن مركز ثقل به حدود مهره نهم پشتی و افزایش سطح اتكاء، نگهداری قائم بالا تنه ساده*تر می*شود و از نیروی كشش ثقل كاسته می*شود، لكن همواره باید اصل نگهداری قائم بالا تنه و سر و گردن و عبور خط فرضی ثقل از مركز بالا تنه رعایت شود. همچنین توجه به این نكته ضروری است كه در هنگام نشستن فشار وارده بر دیسك*ها به ویژه مهره*های چهارم و پنجم كمری نسبت به حالت ایستاده بیشتر است.

كیگان دریافت، فردی كه بر روی صندلی به جلو متمایل می*شود، فشار بر روی بخش جلوئی مهره، گاه به 50 تا 100 كیلوگرم می*رسد و این امر می*تواند موجب برجسته شدن كتف*ها، خم شدن تنه و سایر نابهنجاری*های ستون فقرات شود.

نشستن و برخاستن را می*توان به سه مرحله، زیر تقسیم كرد:

1- نحوه فرود آمدن
2- نحوه نشستن و استقرار یافتن
3- نحوه برخاستن

در مرحله اول توجه بر آن نیست كه چه نوع صندلی مورد استفاده قرار بگیرد بلكه مهم آن است كه هنگام فرود آمدن، مركز ثقل و بالا تنه با كنترل و به آرامی فرود آید و از ارتفاع رها نشود كه جلوگیری از ضایعات ستون فقرات و زیبایی و موزون بودن حركات از فوائد آن است. به هر حال مهم آن است كه فرد با كنترل فرود آید نه این كه خود را رها نموده و به اصطلاح سقوط نماید.

نشستن، بر روی صندلی*های اداری به مراتب راحت*تر از صندلی*های راحتی است. زیرا دارای سطح اتكا مناسب و كم انعطاف و بلند است و نیز دارای دسته و فاصله مناسب و فضای كافی بین پایه و میز است.

همچنین وضعیت*های قائم بالا تنه و حالت طبیعی قوس*ها، به دلیل سفت بودن سطح اتكاء صندلی، داشتن پشتی و گاه زیر پائی، بهتر حفظ می*شود. در این گونه صندلی*ها لازم است در موقع فرود، یك پا عقب*تر در فاصله دو پایه قرار گرفته و وزن بدن همراه با خم شدن مفاصل بر روی پای عقب و نشیمنگاه به آرامی فرود آید. از دسته صندلی برای كاهش شتاب و انتقال وزن به پای عقب استفاده می*شود. پای عقب را پای فعال گویند و در صورت نبودن دسته صندلی، بالا تنه به جلو و باسن به عقب می*آید.

درباره مرحلة دوم بحث با توجه به نوع صندلی متفاوت است. اما صحیح آن است كه فرد به حالت قائم نشسته به پشتی تكیه دهد و زاویه گودی كمری خود را كم كند. با استفاده از پشتی صندلی كه تمامی پشت وی را پوشش می*دهد، به حمایت بالا تنه خود اقدام كند.

همچنین رعایت زوایای مطلوب در مفاصل بسیار حائز اهمیت است. در یك بیان كلی می*توان گفت، بهترین وضعیت استقرار، بر روی زین اسب سواری به چشم می*خورد كه ران*ها خم و از یكدیگر دور شده*اند و بالا تنه به حالت قائم قرار دارد. پرهیز از نشستن*های مداوم و ممتد و تغییر حالت بدن و جابجایی وزن از نكات قابل توجه در این مرحله است.

در مرحله سوم، باید اصول مربوط به نشستن عكس شود بدان معنا كه هنگام بلند شدن، یك پا عقب و یك پا جلو باشد، در این صورت فرد آمادگی بیشتری برای راه رفتن و حركات بعدی دارد. كمك گرفتن از دسته*های صندلی و دادن بالا تنه به جلو نیز موجب تسهیل بلند شدن می*شود.

استانداردهای میز و صندلی:

ارگونومی یا مهندسی انسان، علمی است كه طراحی ابزار و وسایل مورد نیاز برای كار و زندگی انسان را مورد مطالعه قرار می*دهد. توجه شود كه مختصات زیر برای افرادی با قد متوسط 180 سانتی*متر ذكر شده است:

1- میز باید حداقل نصف قد شخص ارتفاع داشته باشد (80 تا 90 سانتی*متر برای بزرگسالان).

2- صندلی حداقل یك سوم قد شخص ارتفاع داشته باشد (50 تا 60 سانتی*متر برای بزرگسالان).

3- نشیمنگاه صندلی 10 – 15 درجه شیب رو به جلو داشته باشد كه با استفاده از یك بالشتك كوچك می*توان سر خوردن فرد را خنثی نمود. سطح میز باید 10 – 15 درجه نسبت به افق و به سمت فرد شیب داشته باشد.

4- در زیر پاها یك سطح شیب*دار به طرف پایین گذاشته شود تا وزن ساق*ها و ران به طور عمود بر روی كف پا وارد نشده و از فشار بر روی بافت*های نرم ران كاسته شود.

5- به هنگام مطالعه سطح صورت با سطح میز منطبق و مماس نباشد. بلكه با یك زاویه به سطح میز نگریسته شود.

6- بهترین زوایای مفاصل به هنگام نشستن عبارت است از:

- زاویه استخوان ران با تنه 60 درجه
- دور شدن ران*ها 30 درجه

رعایت زوایای فوق موجب خواهد شد كه كمر فقط 10 درجه به جلو خم شود.

نشستن بر روی زمین:

افراد با توجه به وضعیت بدنی، عادت، وضعیت فرهنگی و اجتماعی روش*های متفاوتی را بر می*گزینند. به همین دلیل است كه معمولاً نمی*توان روش خاصی را به افراد توصیه نمود، زیرا عوامل فوق هر یك در اتخاذ وضعیت مؤثر هستند. معمولی*ترین روش*های نشستن بر روی زمین، نشستن چهار زانو، دو زانو، قورباغه*ای، بر روی یك پا و با زانوهای خم در سینه می*باشد. كه هر یك از آنها ویژگی*های خاص خود را داراست. به طور كلی هر چه ارتفاع بالا تنه بیشتر و وزن آن سنگین*تر باشد و یا انعطاف*پذیری فرد كم باشد، نشستن به گونة مطلوب نیز صورت نمی*گیرد.

- در نشستن*های چهار زانو، افراد باید از انعطاف*پذیری خوبی در عضلات نزدیك كننده و گروه نازك نی برخوردار باشند و با تعویض پای زیر و رو، از فشار به صورت ممتد، بكاهند. همچنین وزن بدن را به طور مساوی برروی سطح اتكا و عضلات سرینی تقسیم نمایند.

- در نشستن*های دو زانو هم به نظر می*رسد، بالا تنه در بهترین وضعیت قایم قرار داشته و عبور خط ثقل به گونه*ای مطلوب*تر صورت می*گیرد. هر چند انعطاف مطلوب عضلات چهار سر ران و كشش*پذیری رباطهای مچ پا ضروری است در این حالت فشار وارده بر زانو به ویژه مینیسک*ها زیادتر است و عضلات همسترینگ و فضای ركبی زانو در معرض فشردگی و لزوماً خستگی هستند.

- نشستن*های قورباغه*ای كه كمتر توصیه شده است، عمدتاً در كودكان وجود دارد. در صورت تداوم می*تواند به صافی كف پا و ضعف عضلات درشت نی قدامی و خلفی منجر شود. رباط*های درشت نی رانی زانو در ناحیه داخلی متحمل كشیدگی غیر طبیعی خواهند شد. صرف نظر از نوع نشستن ملاحظات عمومی زیر ضروری است.

- فرد باید با كمك دست*ها، به طوری كه یك دست جلو و یكی عقب، به شكلی كه ابتدا عضلات سرینی یك طرف و سپس طرف بعدی بر روی زمین فرود آید و نه آنكه به صورت یك باره بنشیند (تا حد ممكن ارتفاع فرود كم باشد و فرد با كنترل بنشیند نه آن كه خود را رها كند) هنگام برخاستن نیز با كمك دست*ها و یك طرفه برخیزد، زیرا استفاده از دست*ها موجب افزایش سطح اتكاء و تقسیم و تعدیل فشارها می*شود و موجب می*گردد مركز ثقل در محدوده سطح اتكاء قرار گیرد.

- مفاصل به آرامی و موزون خم شوند و در هنگام برخاستن نیز به طور موزون باز شوند.

- حفظ وضعیت قائم بالا تنه، جلوگیری از افت بالا تنه به جلو و تا حد ممكن كاستن از گودی كمر كه در نشستن*ها افزایش می*یابد از جملة موارد مهم در نشستن می*باشد. همچنین پرهیز از نشستن*های ممتد و طولانی مدت، انتخاب سطح اتكاء نه چندان خشك، تغییر وضعیت و ضرورتاً جابه*جائی، انجام حركات، انعطاف*پذیری و تقویت عضلات مربوطه با توجه به عادت نشستن و ... از جمله مسائل قابل توجه در نشستن می*باشد.

موضوعات مشابه: